پلاستيك چيست؟

بخش اول

پلاستيك محصولي است كه درصنایع مختلفي کاربرد دارد. پلاستيك انواع مختلفی دارند مانند : پلاستیک سخت يا نرم و ، پلاستیک شفاف يا مات.

پلاستیک همانند سایر عناصر  مثل چوب و چرم در تمامی شاخه ها کاربرد دارد. اکنون بيش ازده هزار نوع پلاستيك مختلف در جهان وجود دارد.

مواد اولیه برای تولید پلاستیک، نفت و گاز هستند.

سوخت هاي فسيلي با اكسيژن و كلر مخلوط می شوند تا برای ساخت انواع پلاستیک بکار رود، همانطور که میدانیم  تمامی اقلام مصرفی در هنگام خرید در بسته بندی و نایلون های پلاستیکی عرضه مي شوند. حتما شما هم بعد از خرید بسته و نایلون هایی را که باز می کنید بعد از مصرف بدون توجه انها را دور می اندازین!!

ولی هنگامی که همه اين بسته ها و نایلون ها را جمع كنيد و دور نریزیم چه اتفاقي مي افتد؟ در يك ماه چه میزان مواد زائد پلاستيكي مانند این نایلون ها و جعبه های پلاستیکی و خودكار خالي جمع مي شودد؟

انواع پلاستیک:

۱٫قابل بازیافت ۲٫غیر قابل بازیافت

غالبا مردم  فكر مي كنند كه پلاستيك ها زباله هایی هستند كه غير قابل بازیافت هستند و از آنجایی كه برای تولید این مواد از سوختهاي فسيلي استفاده می شود پلاستیک ها را از بین برنده این نوع سوخت می نامند.

میدانیم که تولید پلاستيك از لحاظ مصرف انرژي و مصرف سوخت ها  از لحاظ اقتصادی بسيار مقرون به صرفه هستند. يعني انرژي خيلي كمتري براي تولید يك بطري پلاستيكي نسبت به ساخت بطري شيشه اي مصرف مي شود.

از آنجايي كه پلاستيكها وزن کمی دارند انرژي كمتري براي حمل آنها صرف مي شود، اگر چه پلاستيكها بسیار سبك هستند ولي مدفون کردن  آنها در زمین راه نا مناسبی است در صورتی که  روش های  سوزاندن و بازیافت کردن آنها مناسب تر است.

كاربرد اين روش ها موجب بازیابی برخي ارزشهاي پلاستيك مي شود، كه ميتواند سبب تولید دوباره برخی اقلام پلاستيكي شوند.

سوزاندن زباله های پلاستیکی فواید بسیار زیادی دارد زیرا از انرژی شیمیایی حاصل از سوراندن آنها می توان برای تولید بخار و در مرحله بعد تولید الکتریسیته استفاده کرد.

در صورتي كه دفن کردن زباله های پلاستیکی نه تنها برای ما سودی ندارد بلکه دفن کردن زباله های پلاستیکی به معني دفن هميشگي آنها است چرا كه اين  پسماندها تجزيه ناپذیرند.

با توجه به این که صنعت پلاستيك ارتباط تنگاتنگی با صنعت نفت دارد از اهميت بسیار زيادي برخوردار است.در حقيقت می توان گفت هنگامی که نفت به اتمام برسد دیگر قادر به تولید پلاستیک نخواهیم بود.

تا سال ۱۹۵۰ میلادی ماده اولیه تولید پلاستيك در اروپا زغال سنگ بود و برای تولید آن  از قطران زغال سنگ, گاز زغال سنگ و آمونياك قطران زغال سنگ منبعي براي مواد شيميايي آروماتيك مانند بنزن, تولوئن فنول, نفتالين و محصولات وابسته استفاده می شد كه در نهايت به توليد پلاستيك هاي مهمي همچون : رزين هاي پلي استيرن و نايلون ها منتهي مي شد.

پیشرفت صنعت پتروشيمي بزرگترين عامل در رشد صنعت پلاستيك است به همين دليل صنعت پتروشيمي از راه صنعت پلاستيك و تولیدات آن به طور محسوس در جنبه هاي مختلف  زندگي روزمره ما کاربرد دارد. طی چند دهه ی اخیر صنعت پلاستیک رشد چشمگیری داشته است.

اگر چه پلاستيك هاي مصنوعي از اواخر قرن نوزدهم به صورت عمده وارد بازار شدند، اما درحقيقت صنعت پلاستیک بعد از به پايان رسیدن جنگ جهاني دوم و ساخت مواد اوليه پتروشيميايي به صورت نسبتا ارزان وارد بازار شدند و به خرید و فروش رسیدند.

پیشرفت در صنعت پلاستیک از تمامی صنایع دیگر قابل توجه تر بوده ، اين تفاوت به خاطر مزاياي فناوري هاي جديد و دخالت دادن پارامتر هاي اقتصادي در جايگزين كردن پلاستيك ها بجاي موادي مانند: فلز, شيشه, چوب, سراميك و… است.

به عنوان مثال در ساخت و ساز های ساختمانی لوله های پلاستیکی جایگزین لوله های فلزی شده اند چون هم از نظر مالی ارزان تر هستند و هم نصب آنها راحت تر انجام میگیرد .

در حال حاضر با توجه به این که پيشرفت هاي زیادی در صنايع پلاستیک صورت گرفته کاربرد این مواد نیز بسیار گسترده تر شده برای مثال : در لوازم خانگي قطعات پلاستيكي به خاطر سبک بودن و بازده بالا جايگزين بسيار مناسبي به جای قطعات فلزي هستند.

مثال های دیگر که می توان برای تفهیم بیشتر اين موضوع بیان کرد این است که امروزه  انواع پلاستيك هاي پليمري موجود در بازار ۷۰ % شان از  چهار گروه مقابل  PVC , PE, PP, PS تولید   مي شوند .

تقسيم بندي پلاستيك ها بر اساس بنيان اصلي به شکل زیر میباشد:

۱- طبيعي ۲- نيمه مصنوعي ۳- پلاستيکهاي مصنوعي يا صنعتي

در مورد پلاستيکهاي طبيعي ميتوان به موادي چون  : رزين ها و  بيومين اشاره كرد،

درپلاستيك هاي نيمه مصنوعي می توان به گازئين اشاره کرد، كه در ساخت ” دسته ي برس, دكمه و چسب چوب ” كاربرد دارد.

ولی پلاستيکهاي صنعتي كاربرد فراواني دارند که شامل تولید قطعاتی مانند : چرخ دنده ها و قطعات تلفن همراه و تلفن های خانگی  مي شوند كه منبع اصلی تولید آنها زغال سنگ مي باشد از جمله اين مواد فرم آلدئيد – اوره فرم آلدئيد و فلوئور كربن مي باشد.

کاربرد پلاستيک ها در صنعت :

۱- مصارف گسترده ای در ساختمان ها مثل لوله آب فاضلاب ، لايه هاي ضد رطوبت بین دیوارها و كفپوش ها ، عايق كاري در سقف و دیوارها ، تزئين ديوار و ….

۲-كاربرد موادی مثل ( پيزوالكتريك و پيروالكتريك و ينليدن فلوئوريد ) در بلند گوها و وسایل اطلاع رسانی

۳- کاربرد پلاستيک ها در بسته بندي مثل بطري ها – ظروف یک بار مصرف

۴- اصلی ترین مصرف کننده پلاستیک  صنایع خودرو سازی است .

از جمله قطعاتی که در اتومبیل بکار میروند:

  • باطري
  • سيم کشی خودرو
  • سوئيچ برق
  • كلاهك هاي تقسيم
  • تزئين بدنه
  • پروانه رادياتور
  • لوله آب
  • لوله بنزين
  • مخازن آب سرد كن و چندين قطعه ديگر پلاستيكي موجود در يك خودرو مثل كمربند ايمني – سپر اتومبيل – شبكه رادياتور و ………

وزن قطعات پلاستیکی به کار رفته در خودرو بسیار کم است به صورتی که در يك خودرو كوچك اروپايي حدود چهار صد و پنجاه قطعه مختلف از نوعی پلاستيك به نام پلي استال استفاده می شود كه میانگین وزن آنها از يك كيلوگرم بیشتر نیست.

۵- وسايل حمل و نقل بین المللی دریایی و هوايي مانند : کشتی ها و هواپيما ها

۶- مبلمان و لوازم خانگي  و اداري

۷- تجهيزات کارخانه ای مثل لوله هاي صنعتي – پمپ ها – شير ها – شيشه اتاق هاي كنترل كه از موادي همچون PTFE –PVC تولید مي شود .

۸- صنعت عكاسبرداری

۹-صنعت تولید کیف و کفش

۱۰- استفاده از پلاستيك جهت چاب کاغذ

۱۱-وسایل پزشكي مثل آمپول تزريق و ….

خواص عمده پلاستيك ها  :

۱- وزن کم

۲- عايق گرما و سرما

۳- عايق الكتريسته

۴- شفافیت

۵- قابلیت رنگ پذیری

۶- مقاوم در برابر شرایط آب و هوایی سخت

۷- مقاوم در برابر حلال هاي شيميايي

۸- بهداشتي بودن

۹- سهولت در راه  شناسایی

۱۰- قیمت مناسب

تقسيم بندي پلاستيك ها :

۱- سخت گرما ها  ۲- نرم گرما ها

يك پلاستیک سخت گرما مي تواند از طريق  انجام پيوند هاي بين مولكولي در ساختار خود به طور کامل مستحکم شود.

همچنين يك پلاستیک سخت گرما مي تواند داراي مواد اوليه سه عاملي مانند: فنل يا دو عاملي مثل: فرمالدئيد باشد كه با تشكيل شبكه ماكرو مولكولي واكنش دهند.

پلاستیک نرم گرما نسبت به پلاستیک سخت گرما متفاوت است, مي توان آنها را بعد از استفاده دوباره ذوب کرد و بدون ایجاد تغییر در ساختارش مجددا استفاده کرد .

از لحاظ اقتصادی پلاستیک نرم گرما به دو شاخه تقسيم مي شوند:

  • سفت
  • انعطاف پذير

نرم گرما ها انعطاف پذير اند و میزان کشیدگی  آنها بسیار زیاد است و نقطه از هم گسستگی آنها تقریبا ( تا حدود ۵۰۰%) می باشد بهعنوان مثال : پلي اتيلن و پلي وينيل كلرايد به همین شکل هستند.

با اين حال بعضی از نرم گرما ها مي توانند به اندازه ی الاسترمرها از نظرطول کشیده شوند. با این تفاوت که مهمترين ویژگی نرم گرما ها  قابلیت کشیده شدن است ولی باید به این موضوع توجه داشت که به حالت اوليه خود باز نمي گردند .

رزين پلاستيكي قبل از اينكه تحت فشار قالب گيري قرار بگيرد و به تولید محصول نهايي بینجامد با افزودني های صنعتی دیگر ترکیب می شوند، با تركيب شدن هر يك از اين افزودنی ها يك خصوصيت ويژه  جدید در محصول نهايي ایجاد می شود.

بر اساس این ترکیبها تغییراتی در ماده ایجاد می شود به عنوان مثال : مقاومت در برابراكسيد كننده ها، استحکام بیشتر و مقاومت در برابر ضربه، کوتاه و بلند شدن از لحاظ طولي، پایین آوردن هزینه و آسان کردن اکسترود، مقاومت دربرابر آتش سوزی و يا در زرين های سخت گرما استفاده کرد.

شیمی دان های  حرفه اي ای می دانند که چطور از اجزا ترکیب شونده استفاده كند تا مجموعه اي از خواص مطلوب را در محصول نهايي با نازل ترین قیمت ممكن ترکیب کنند.

پایان بخش اول

برای نمایش بخش دوم اینجا کلیک کنید.

در صورت تمایل برای خرید کالا یا خدمات، از ما مشاوره رایگان بگیرید. ما به شما بهترین ها را معرفی خواهیم کرد.

۰۲۱۸۸۴۴۸۳۶۳-۰۲۱۸۸۴۷۲۶۲۹